Gerddi Neuadd Bodfach - 2008

Bodfach Gardens I'r rheiny ohonoch chi a ymwelodd â'n gerddi y llynedd (Mehefin 3ydd), fe fyddwch chi'n sylwi bod y llwyni rhododendron eleni'n fwy ffres a llachar, diolch i gyfuniad o dywydd gwlyb ac oer ym mis Mai - dyna ffodus i ni eu bod nhw ar eu hanterth y penwythnos yma. Braint o'r mwyaf i ni yw etifeddu cefnlen mor aeddfed sy'n gwella o'r naill flwyddyn i'r nesaf.

Bu Geoff Wilkinson sydd, gyda'i frawd Len, wedi bod yn garddio yn Neuadd Bodfach am y 18 mlynedd diwethaf (oeddech chi'n meddwl tybed sut mae tocwaith y pren yw a'r pren bocyswydd mor wych?), yn brysur yn cadw cofnod ffotograffig o rai o uchelbwyntiau ac iselbwyntiau ein blwyddyn. Mae yna arddangosfa o rai o'i ffotograffau yn y stiwdio yng nghefn y cerbyty.

Yn anffodus, mae'r llif gadwyn wedi bod yn brysur hefyd eleni. Penderfynwyd bod dwy hoff ffawydden hynafol yn anniogel oherwydd eu bod yn pydru, a bu'n rhaid eu cwympo. Mae gweddillion yr un olaf yn gorwedd yn yr Ardd Gerfluniau ac, o gyfrif y cylchoedd yn y boncyff, gallwn bennu dyddiad iddi sy'n ei gwneud yn rhyw 250 mlwydd oed. Byddai hyn yn awgrymu ei bod yn dyddio o'r amser pan blannodd Bell Lloyd (1758-1793 yn Neuadd Bodfach) 170,000 o goed, sef coed derw a ffawydd yn bennaf, ar y stad wreiddiol. Os edrychwch chi i mewn i fôn y goeden lle torrwyd hi, fe fydd y ffaith fod cyn lleied o bren wedi cynnal y tunnelli uwchben yn eich syfrdanu.

Rydyn ni wedi bod yn ddigon ffodus i gefnogi sawl cenhedlaeth o gwningod eleni, diolch i blanhigion ffres yn dod i'w blodau ym mhob un o'r gwelyau - buasech chi'n meddwl bod ganddyn nhw ddyfais ddychwel tebyg i Exocet ar yr holl blanhigion gwerthfawr a phrin. Trueni nad ydyn nhw'n hoff o lysiau'r gymalwst, clymog Japan, y creulys a dant y llew rhedegog - ond rwyf wedi sylwi eu bod nhw'n cnoi blaenau ffres y berwr chwerw blewog cyn iddo epilio. Yn anffodus, nid ydyn nhw'n llwyddo i fwyta blaen pob un ohonyn nhw. Felly mae'r rhyfel dyddiol yn erbyn y planhigyn hwn yn parhau.

Mae'r pwll i'w weld ar ei newydd wedd eleni - cafwyd gwared â'r boplysen fawr yn ei ganol i sicrhau na fydd y leinin newydd rydyn ni'n gobeithio'i osod y flwyddyn nesaf yn cael ei rwygo. Am eleni, gallwn ni fodloni ein hunain â lefelau'r dŵr yn mynd i fyny ac i lawr gyda llanw a thrai afon Cain gerllaw.

Rydyn ni'n gobeithio y bydd yr holl rieni'n ein helpu trwy oruchwylio'u plant yn yr ardaloedd chwarae ac o amgylch y pwll. Mae croeso ichi fynd i ardal y pwll, ond a fyddech cystal â chau'r giatiau er diogelwch.

Rydyn ni hefyd yn gobeithio y byddwn ni wedi gorffen aildirlunio teras y Cerbyty y flwyddyn nesaf, i gynnwys gardd berlysiau oddi ar y llawr. Ar hyn o bryd, mae'r pafin ar hyd y teras, ac mewn darnau mawr o'r hen lwybrau concrit o amgylch yr ardd, braidd yn anwastad, felly byddem yn eich cynghori i fod yn ofalus wrth gerdded ar hyd-ddyn nhw, yn enwedig os bu'n glawio.

Bydd cricedwyr, o Ysgolion Cynradd ac Uwchradd Llanfyllin yn bennaf, yn chwarae ar y maes yn y cae gwaelod ger rhodfa'r de. Hei lwc y bydd y tywydd yn well yr haf yma, gan mai dim ond tair gêm a chwaraewyd y llynedd! Ar hyd ymyl rhodfa'r de mae cyfres o goed sy'n blodeuo yn y gwanwyn a'r haf wedi'u plannu, a'r gobaith yw y bydd prydferthwch y rhain yn achub y blaen ar y llwyni rhododendron rhyw fis neu ddau cyn iddyn nhw flodeuo.

Yn ogystal â stondin planhigion Meithrinfa Ffermdy Rosemary, bydd Ffair Lyfrau Bodfach yn cael ei lansio eleni, ac rydyn ni'n gobeithio y bydd y stondin hon i'w gweld bob blwyddyn pan fydd yr ardd ar agor. Pleser hefyd yw croesawu Cerddoriaeth Ieuenctid Gogledd Powys sy'n cynnwys cerddorion ifanc o ysgolion ledled Gogledd Powys.

Diolch i Phil, Alan a Jacky, Wendy, Geoff, Len, Martin ac Eleri, Mike, Rich a Claire am eich cymorth hynod werthfawr wrth wneud heddiw'n bosib - a diolch i'r holl wirfoddolwyr a roddodd help llaw i redeg y diwrnod ei hun.

A diolch i bob un ohonoch chi am ddod a chefnogi'r ddwy elusen, sef Monty Kidz ac Age Concern Sir Drefaldwyn eleni.

Maggie Baynes (1af Mehefin 2008)